Çorum adının kaynağı ile ilgili muhtelif rivayetler ve bilgiler vardır.

Bizans (Doğu Roma) Kaynaklarına Göre

Anadolu’nun Türkleşmeye başladığı 1071 Malazgirt Meydan Savaşı’ndan çok önce Türk boyları yavaş yavaş Anadolu’ya yerleşmeye başlamışlardır. Bu dönemde Bizans’a bağlı olan Çorum, Nikonya (Yankoniye) adını taşımaktaydı.

Danişmendname'ye Göre

Melik Ahmet Danişmend, çetin savaşlardan sonra Bizans’ın elinden Çorum bölgesini alır. Halk Müslüman olup bağlılık gösterir. Ancak bu tutumları, Melik Ahmed’i ve ileri gelen komutanları bir ziyafette zehirlemek istemelerinden dolayı bir tuzaktır. Bu kötü niyetlerini ve şehrin bir depremle tamamen yıkılacağını Melik Ahmet bir gece rüyasında görür. Melik Ahmet bu rüyanın verdiği endişe ile uyanırken şehir sallanmaya başlar. Askerlerini ve arkadaşlarını derhal kaleden çıkarır. Kaledeki Bizanslılar Müslümanların çekilişinden memnun kalarak kaleyi tekrar kapatarak savaş hazırlığına başlarlar ve yeniden dinlerine dönerler. Fakat deprem yeniden şiddetlenerek kale ve şehir tamamen harabeye döner. Bizanslılara bu saldırılarından dolayı, suçlu anlamına gelen “Cürümlü” adı verilir, zamanla bu “Çorumlu” olur.

Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin 2’nci cildinin 407’nci sayfasında, bölgenin havasının astım hastalarına iyi geldiğinden söz edilir. Bu sebeple Selçuklu Sultanı Kılıçarslan, hasta olan oğlu Yakup Mirza’yla ile birlikte yüzlerce çorluyu (bakımsız, zayıf, hastaları) buraya göndermiş ve bu kişiler sağlığına kavuşmuştur. Bundan dolayı şehre ‘Çorum’ denilmiştir.

Diğer Kaynaklara Göre

Çorum’un çevresinin dağlarla çevrili oldukça geniş bir ova olmasından dolayı (Çevrim) denildiği, halk ağzında Çorum’a dönüştüğü söylenmektedir. 1576 tarihli mufassal defterde adı geçen ilk kaza Çorumlu kazasıdır. Çorumlu isminin nereden neşet ettiği hakkında çeşitli görüşler bulunuyorsa da Anadolu’yu Türklerinden fethinden sonra bölgeye yerleşen Alayuntlu Boyu'ndan "Çorumlu" oymağının, isminin bölgeye verildiği bilgisi de yaygın bir görüştür.

Kaynaklar:

Coğrafyası, Tarihi, Kültürü ve Edebiyatıyla Çorum

Hitit Festivali Komitesi Çorum Tarihi

Hüseyin Hüsameddin, Amasya Tarihi, İstanbul 1329, C. I, s. 286; Ö. Bakırer,"Bizans, Danişmend, Selçuklu ve Beylikler Dönemlerinde Çorum", Çorum Tarihi, s. 59.